Raadsinstrumenten

Gemeenteraadsleden hebben verschillende bevoegdheden om hun taken uit te voeren. Daarmee kunnen ze het beleid vaststellen of de uitvoering daarvan door het college van burgemeester en wethouders controleren.

Amendement

Een amendement is een tekstwijziging in een voorstel van het college van burgemeester en wethouders. Het oorspronkelijke voorstel wordt gewijzigd zodra de meerderheid van de gemeenteraad vóór het amendement stemt.

Motie

Een raadslid kan de gemeenteraad via een motie om een uitspraak vragen. Ook kan de gemeenteraad met een motie een verzoek of wens doen aan het college. Deze moties komen bij het agendapunt over hetzelfde onderwerp aan bod. De meerderheid van de gemeenteraad moet voor de motie stemmen.

Motie vreemd aan de orde

Een motie vreemd aan de orde gaat over een onderwerp dat niet op de agenda voor de raadsvergadering staat. Zo'n motie moet  direct bij het vaststellen van de agenda worden aangekondigd. De motie komt aan bod, nadat alle punten op de agenda zijn behandeld.

Schriftelijke vragen

Raadsleden kunnen schriftelijke vragen stellen aan het college van burgemeester en wethouders. Het college moet die vragen binnen drie weken beantwoorden. Tijdens een raadsvergadering kunnen die schriftelijke vragen en het antwoord erop worden besproken.

Rondvraag

Raadsleden maken gebruik van de rondvraag voor het stellen van vragen ter verduidelijking van feiten, waaronder collegebesluiten. De vraag wordt gelijk beantwoord, tenzij aan de hand van het dossier details nodig zijn. In dat geval wordt de vraag schriftelijk afgedaan door het college.

Initiatiefvoorstel

Een initiatiefvoorstel is een voorstel die een raadslid zelf heeft opgesteld en waarover de gemeenteraad een besluit moet nemen.

Vragenuur

Als de actualiteit een snelle beantwoording van vragen noodzakelijk maakt, kan het vragenuur uitkomst bieden. Vragen die door raadsleden worden gesteld, worden direct mondeling beantwoord. Na de beantwoording mogen andere raadsleden aanvullende vragen stellen.

Interpellatie

Interpellatie is een zwaarwegend instrument dat raadsleden inzetten om het college te bevragen of ter verantwoording te roepen. Het gaat dan vaak over een politiek gevoelig onderwerp.

Spoeddebat

Ook het spoeddebat is een zwaarwegend raadsinstrument. Tenminste vijf raadsleden uit minstens twee fracties moeten het verzoek om een spoeddebat steunen. Het spoeddebat lijkt veel op een interpellatie. Bij een interpellatie ligt de nadruk op het ondervragen van het college. Bij een spoeddebat ligt de nadruk op de discussie.

Agendering

De gemeenteraad stelt bij aanvang van de vergadering de eigen agenda vast. Op voorstel van een raadslid of de voorzitter kan de gemeenteraad beslissen om bij de vaststelling van de agenda onderwerpen van de agenda te voeren of de volgorde van de agendapunten te wijzigen. Een raadslid kan bij de agendacommissie een verzoek tot agenderen indienen, voorzien van bespreekpunten en een motivering.

Budgetrecht

De gemeenteraad beschikt over het budgetrecht en stelt door het vaststellen van de begroting de financiële kaders vast. Op deze manier wordt het college gemachtigd om financiële uitgaven te doen en inkomsten te verwerven. De begroting is onderdeel van de Planning- en Control-cyclus, ook wel PC-cyclus genoemd. Deze cyclus bestaat uit: perspectiefnota, de begroting, de voorjaarsnota, de najaarsnota en de jaarrekening.